سرگرمی – سیرک نمایشگاه بزرگ با سقفِ چادریِ سیاری است که در آن رام کنندگان و تربیت کنندگان، حیواناتی چون شیر، پلنگ، فیل و اسب را به حرکات حیرت انگیزی وا می دارند که مایه ی شگفتی و گاه ترس بینندگان می شود. همچنین هنرپیشگان و سیرک بازان با لباس هایی به رنگ های خیلی روشن و با حرکات حیرت آور و بند بازی و دلقک بازی تماشاگران را سرگرم می کنند.
سابقه ی سیرک به هزاران سال پیش برمی گردد؛ در سیرک های روم باستان، مسابقات ارابه رانی، جنگ گلادیاتورها با یکدیگر نمایش داده می شد. برنامه های این سیرک ها در هوای آزاد و بدون سقف اجرا می شد. بزرگ ترین سیرک روم باستان از لحاظ وسعت، سیرک ماکسیموس بود که بیش از صد و هشتاد هزار صندلی داشت.
سیرک های مدرن در صده ی ۱۷۰۰ در انگلستان توسعه یافت و به زودی در آمریکا نیز سیرک هایی به وجود آمد. نخستین سیرکی که در آمریکا به وجود آمد در سال ۱۷۹۲ در فیلادلفیا بود. روزگار طلایی سیرک های آمریکایی در اواخر قرن نوزدهم است که در حدود ده سیرک بزرگ در سراسر ایالات متحده در حرکت و اجرای نمایش بودند. هر یک از این سیرک ها با اجرای نمایش ها و حرکات و جانوران حیرت انگیز خود می خواست بر دیگری پیشی بگیرد و همین رقابت ها مایه ی رونق و عظمت سیرک ها گشت و بدین ترتیب رفته رفته بر تعداد و تنوع جانوران و عده ی بازیگران و بند بازان و نمایش های آن ها افزوده می شد. یکی از این سیرک ها که در سال ۱۸۷۱ تاسیس شد، به نام “بزرگترین نمایش روی زمین” بود. در سال ۱۸۸۱ سیرک بزرگ دیگری بوجود آمد که سیرک “بارنام، بیلی و هاچینسون” نام داشت. پس از سال ۱۸۸۶ سیرکی به نام “بارنام و بیلی، بزرگ ترین نمایش روی زمین” ایجاد گشت. در ۱۸۸۴ پنج برادر رینگ لینگ، سیرک باشکوهی تاسیس کردند و در ۱۹۰۷، رینگ لینگ ها سیرک بارنام و بیلی را خریدند. در سال ۱۹۱۷ این دو سیرک به هم پیوست و از این سال سیرک “برادران رینگ لینگ و بارنام و بیلی” نامیده شد و در نتیجه این سیرک بزرگ ترین و مشهور ترین سیرک تاریخ گشت. خانواده ی رینگ لینگ در ۱۹۶۷ سیرک خود را فروختند اما نام سیرک تغییر نکرد.
سیرک ها با گاری هایی که با اسب کشیده می شد از شهری به شهری می رفتند و در هر شهر مردم مشتاقانه بلیت سیرک را می خریدند تا از دیدن نمایش های آن لذت ببرند. بزرگ ترین چادرِ سیرکِ رینگ لینگ، صد و پنجاه متر طول و شصت و یک متر عرض داشت و بیش از دوازده هزار نفر می توانستند در آن از برنامه های سیرک استفاده کنند. امروزه سیرک ها با کامیون و تریلی ها از شهری به شهر دیگر می روند.
بسیاری از بازیگران سیرک از شهرت جهانی برخوردارند: پودلس، هانفورد و خانواده اش که از دلقک های معروفند و اسب سواران قهار آرتور کونسلو و همسرش آنتوانت است. آنتوانت بند باز ماهری بود که بر روی بندها پرواز می کرد و اولین زنی است که به این کارهای شگفت انگیز دست زد. کلاید بی تی و مایل استارک به واسطه ی همبازی شدن با جانوران وحشی مشهور شدند.
مشهورترین دلقک های سیرک، فلیکس آدلر، اوتو گریبلینگ، لو جاکوبس و امت کلی بودند.
فرانز کارستمنر روی یک انگشت خود قرار می گرفت و دخترش ویکی با یک بازو در حالی که به طناب آویزان است در هوا شنا می کرد. چریس هولت با موهای خود بر بالای چادر سیرک آویزان می شد. برخی از کارها و نمایش های سیرک خطرناک است. ناگاه زندگی بازیگر به خطر می افتد و چه بسا که جان خود را از دست می دهد یا صدمه جسمی فراوان می بیند.
سیرک ها معمولا زمستان ها در جایی می مانند تا به تمرین و رفع نقایص خود بپردازند و احیانا افراد و جانوران تازه ای به سیرک خود بیاورند و بر تنوع برنامه های سیرک بیفزایند.
شیرها، پلنگ ها، میمون ها، خرس های سفید قطبی و خرس های سیاه و قهوه ای، فیل ها، اسب ها، پونی ها و … حیواناتی هستند که در سیرک ها آن ها را به انجام عملیات متنوع وا می دارند. رام کنندگان جانوران، آن ها را پس از خریدن رام می کنند و به تمرین کارهایی که باید انجام دهند وادار می کنند. رفتار رام کنندگان با جانوران بسیار نرم و زیرکانه و صبورانه است زیرا اگر تندی به خرج دهند جان خود را به خطر انداخته اند.
سیرک ها معمولا از کشوری به کشور دیگر نیز می روند. تمرین بازیگران و جانوران یک کار دائمی است و همواره همه مشغول تمرین و پدید آوردن نقش ها و مهارت های جدید اند. معمولا سیرک ها روزها تعطیل اند و جانوران مشغول استراحت یا تمرین می باشند. بازیگران نیز پس از رفع خستگیِ برنامه ی شبانگاهیِ شبِ پیش، به کارهای روزمره و امتحان طناب ها، سیم ها، آماده کردن برنامه ی نمایش برای شب آینده مشغول می باشند و مدیران و استادان بر کارها و تمرین های بازیگران نظارت دارند و آن ها را راهنمایی و کمک می کنند.
امروزه سیرک های بزرگ و پرآوازه ای در کشورهای دنیا وجود دارد که مورد علاقه و توجه مردم است. سینما و تلویزیون برخی از برنامه های سیرک را در معرض دید مردم قرار می دهد و این فرصتی برای علاقمندان به سیرک است.
برای بسیاری از مردم جهان، سیرک یکی از دوست داشتنی ترین نمایش ها است. محل سیرک برای اقشار مختلف مردم قابل توجه می باشد. جو شادی نمایش های سیرک با حضور ژیمناستیک کاران بی باک، سوارکاران چابک و رام کنندگان دلیرِ حیوانات وحشی، در همه دوران ها موجب نشاط، زنده دلی و شگفتی مردم بوده و هست و آن ها را به سوی یکی از این مکان ها می کشاند. جایگاه تماشاگران پر از زنان، مردان و کودکانی است که شادمانه به عملیات محیرالعقول بند بازی، نمایش خرس های رام شده و عبور ببرهای به ظاهر وحشی از داخل حلقه های آتش می نگرند.
برخی از سیرک ها بنایی بشقاب پرنده شکل دارند که سه هزار و پانصد تماشاچی می توانند به راحتی در آن حضور یابند. یک سطح یخ بسته امکان سرسره بازی را به افراد می دهد و نه تنها آدم ها بلکه حیوانات مختلف نیز با کفش های مخصوص روی آن به باله مشغول می شوند.
روسیه یکی از کشورهایی است که در این زمینه تجربیات فراوانی کسب کرده است. از سال ۱۹۲۶، در مسکو موسسه ی ویژه ای جهت آموزش تخصصی برای کار در سیرک ساخته شد که ظرفیت صدها نفر را دارد. در شهر های دیگری مثل کی اف و تاشکند نیز موسساتی در این زمینه مشغول به کار هستند. البته گاهی افراد غیرحرفه ای نیز وارد سیرک می شوند و احتمالا موفقیت هایی نیز به دست می آورند و برخی هم به طور خانوادگی “سیرک کار” هستند و حرفه ی خود را به ارث برده اند.
روی هم رفته محیط سیرک، محیطِ شادی، هیجانات و دیدن زیبایی های جهان حیوانات و نشانگر کوشش و تلاش انسان هایی است که سعی دارند به حیوانات بیاموزند که چگونه دست به کارهای ناشدنی بزنند.
