کژانگاشت (خطای دید) هرم

به طور خلاصه:

وقتی تعداد زیادی مربع داشته باشیم، یک ضربدر نورانی مایل، مانند یک “X” بزرگ ظاهر می شود. اما این ضربدر به واقع وجود ندارد (در شکل پایین ۱۲۸ مربع روی هم چیده شده است).

به تفصیل:

در هر یک از تصاویر زیر، تعدادی مربع روی هم چیده شده وجود دارد که مربع های کوچکتر، روشن تر هستند. وقتی تعدادشان کم باشد (کمتر از ۷ مربع)، می توان به روشنی دید که ناحیه ی پوشیده نشده ی هر یک، سراسر دارای درخشندگی ثابتی است. اما با افزایش تعداد آن ها، یک درخشش ظاهری در گوشه ها به وجود می آید که “X” را شکل می دهد.

می توان شکل را از مربع به ستاره تغییر داد. شکل مربع اثر “آرکترس ۲” ی وسرلی را نشان می دهد.

در شکل ستاره، به جای “X” نوارانی، یک علامت “+” بزرگ وجود دارد. همچنین در لبه های فرورفته ی ستاره می توان یک “X” با قطبش معکوس را مشاهده نمود.

می توان رنگ های دیگری را هم امتحان کرد:

چنانچه عناصر کوچکتر تاریکتر شوند (به جای اینکه روشن تر شوند)، در نتیجه ی آن، “X” موهومی نیز تاریک می شود:

توضیح:

کژانگاشت هرم یک اثر ادراکی قابل توجه مربوط به تمام پدیده هایی است که با بازداری عرضی سر و کار دارند. برای مثال کژانگاشت ماک بند یا کژانگاشت کریک – ابراین – کرنسوئیت که در زمره ی نقاشی های اُپ آرت قرار می گیرند مانند آرکترس ۲ اثر ویکتور وسرلی (سال ۱۹۶۶):

این اثر وقتی رخ می دهد که مربع های هم مرکز (یا هر شکل هندسی دیگری مانند ستاره)، حین کاهش اندازه و روشنایی، روی هم انباشت شوند.

“اثر ستاره” برای نخستین بار توسط مارتینیس – کندی و مکنیک در نشست سال ۲۰۰۱ مجمع علوم عصب شناسی نشان داده شد.

توضیح در ابتدا نسبتا روشن به نظر می رسد: توجه به سازماندهی هم ستیزانه ی میدان موثر سلول عصبی محاط مرکزی که تصویر را در هم می پیچد (به شکل واقع در پایین صفحه ی توری هرمان نگاه کنید). یک سلول را به گونه ای در یک گوشه  تصور کنید که مرکز آن در تکه ی روشن تر باشد، بدین ترتیب یک چهارم پیرامون آن توسط تکه های روشن تر و سه چهارم دیگر توسط تکه های تاریک تر بازداری خواهد شد. سلول های عصبی در گوشه ها درخشندگی بیشتری را علامت خواهند داد. به هر حال برای ادراک، اطلاعات سلول عصبی یکپارچه و اعوجاج زیاد روشنایی برطرف شده است – دست کم برای تمام تصاویرمعمولی یعنی آن هایی که کژانگاشت نوری نامیده نمی شوند. آنچه که نیاز به توضیح دارد این است که چرا تبدیل وارون به کار برده شده برای تصحیح شکنج شبکیه ای در کژانگاشت هرم شکست می خورد.